Governance en bestuur

Governance en bestuur. Een belangrijk item voor de zorgsector. De bijzondere kenmerken van de zorgsector maken dat zich dilemma’s voordoen die tot lastige afwegingen kunnen leiden. Een zorgbestuurder dient namelijk oog te hebben voor zijn cliënten, zijn zorgverleners en (overige) stakeholders maar dient in alle omstandigheden ook de regiefunctie uit te oefenen. Het optimaliseren van de zorg voor cliënten en de samenleving is het doel. De zorgbestuurder bereikt dit door het verbeteren van de praktijk van de zorg te combineren met sturingsmechanismen die zich richten op regels, verantwoording en controle. Dat moet in balans zijn. Daarmee onderscheidt de zorgbestuurder zich van andere bestuurders.

Minister Schippers kondigde op 22 januari 2015 maatregelen aan die de kwaliteit van bestuur en toezicht in de zorg moeten verankeren. In deze agenda, namelijk ‘Goed bestuur in de Zorg’, wordt een aantal maatregelen aangekondigd die goed bestuur in de zorg moeten verbeteren en stimuleren.  Deze maatregelen zijn in vier punten samen te vatten, te weten het aanscherpen van verantwoordelijkheden over en weer tussen bestuurders en toezichthouders, de versterking van toezicht en aanpak van onbehoorlijk bestuur en wanbeleid, het optimaliseren van checks and balances via de weg van de medezeggenschap (cliëntenraden) en tenslotte het stimuleren van goed bestuur in de zorg.

Voor wat betreft het aanscherpen van verantwoordelijkheden over bestuurders en toezichthouders geldt dat de BoZ (Brancheorganisaties Zorg) is gestart met een grondige herziening van de Zorgbrede Governancecode 2010. Bedoeling is dat de nieuwe Code per 1 januari 2017 zal gaan gelden. In de nieuwe Code staan onder meer regels op het gebied van declaraties en nadere uitwerkingen over medezeggenschap binnen de organisatie. Van groot belang om te weten is dat er in de nieuwe Code van sommige bepalingen niet meer mag worden afgeweken.

De Zorgbrede Governancecode bevat geen wettelijke regels maar is niet vrijblijvend. Zo stellen brancheorganisaties in de zorg toepassing van de Code als verplichting voor het lidmaatschap en ook zorgverzekeraars stellen voor contractering vaak als eis dat de zorgaanbieder de Code naleeft. De Minister heeft daarnaast aangegeven dat naleving van de nieuwe Code, ook door zorgaanbieders die niet lid zijn van BoZ, cruciaal is. De IGZ zal de naleving van de code dan ook gebruiken in haar reguliere toezicht en hanteert deze als sectorbrede veldnorm. IGZ is bevoegd om handhavingsmaatregelen op te leggen indien na een controle blijkt dat bestuurders onvoldoende invulling geven aan hun bestuurlijke verantwoordelijkheid en dit risico’s geeft voor de zorgverlening. Raadzaam is dan ook om de definitieve versie van de Code straks tijdig naast de huidige structuur van uw organisatie neer te leggen.

De herijking van de Code is slechts één van de aspecten van de agenda ‘Goed Bestuur in de Zorg’. De bestaande regelgeving zal ook op enkele punten worden gewijzigd. Belangrijk onderdeel daarvan is het inmiddels ingediende wetsvoorstel ‘Bestuur en Toezicht rechtspersonen’. Ten aanzien van goed bestuur in de zorg geldt onder andere dat bestuurders en toezichthouders bij een tegenstrijdig belang niet mogen beraadslagen of besluiten en de aansprakelijkheidsnormen worden verduidelijkt.

De aandacht voor governance en bestuur in de zorg neemt dus toe. Zo is er ook meer aandacht voor clinical governance. Recente misstanden in zorginstellingen maakten duidelijk dat er een discrepantie was tussen de posities van de raden van bestuur enerzijds en die van de medisch specialisten anderzijds. Het is derhalve van groot belang dat u op de hoogte bent van de ontwikkelingen ter zake van dit onderwerp en dat u handelt in lijn met de nieuwe Code de komende wetgeving. Eldermans|Geerts heeft ruime ervaring met het inrichten van governance en bestuur binnen zorginstellingen. Wij bieden juridisch advies dat één-op-één toepasbaar is op uw zorginstelling. Bent u toezichthouder of bestuurder van een kleine vereniging of stichting en bent u benieuwd welke gevolgen de nieuwe Code maar bijvoorbeeld ook het wetsvoorstel Bestuur en Toezicht Rechtspersonen voor u heeft, dan kunt u zich uiteraard ook tot ons wenden.