Huntington, Korsakov en NAH: de Wzd of Wvggz?

28 februari 2020

Het zal u niet zijn ontgaan: per 1 januari 2020 is de Wet zorg en dwang (Wzd) en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) in werking getreden. Vanaf die datum gelden nieuwe verplichtingen voor zorgaanbieders, waarbij wel wordt opgemerkt dat het jaar 2020 geldt als een ‘overgangsjaar’. Er bestaat namelijk nog steeds onduidelijkheid over de implementatie van de wetten en de uitvoering daarvan. Eén van die onduidelijkheden is bijvoorbeeld de vraag onder welk wettelijk regime momenteel de ziekte van Huntington, het syndroom van Korsakov en niet-aangeboren-hersenletsel (NAH) vallen. Dat heeft ermee te maken dat de Minister van Volksgezondheid en Sport (VWS) nog geen officieel besluit hierover heeft genomen. Het voornemen hiertoe bestaat wel. In dit artikel vertellen wij u hier meer over.

Ziekte van Huntington, Korsakov en NAH

Het syndroom van Korsakov en de ziekte van Huntington zijn psychische stoornissen.

De Wvggz regelt de rechten van cliënten met een psychische stoornis indien zij onderworpen worden aan verplichte zorg. Daarmee vallen mensen met deze aandoeningen in beginsel onder de reikwijdte van de Wvggz. Een cliënt met een NAH valt in beginsel niet onder de reikwijdte van de Wvggz én Wzd, omdat deze op zichzelf beschouwd geen psychische stoornis, psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking inhoudt.

Toch kunnen cliënten met Huntington, Korsakov en NAH dezelfde gedragsproblemen en regieverlies ervaren als mensen met een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke beperking. In dat geval zou de regeling van de Wzd mogelijk passender kunnen zijn, want de Wzd geldt voor mensen met een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking.

Daarom is de Minister van VWS voornemens om bepaalde uitingen van ziekten als Korsakov, Huntington en NAH aan te wijzen als gelijkgestelde aandoeningen (bij AMvB). Deze ziekten kunnen dan onder bepaalde omstandigheden onder de reikwijdte van de Wzd vallen, zodat beter wordt aangesloten bij de zorgbehoefte van deze cliënten. Dit besluit is echter nog niet officieel genomen, maar wordt wel in het eerste kwartaal van dit jaar verwacht.

Vooruitlopen op besluit?

Momenteel vallen cliënten met de ziekte van Huntington, Korsakov en NAH juridisch nog niet onder de reikwijdte van de Wzd. In hoeverre kan er echter vooruit worden gelopen op het voornemen van de Minister van VWS om bepaalde uitingen van deze ziekten en aandoeningen gelijk te stellen aan een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking? Het lijkt alsof daar verschillend over wordt geoordeeld door rechters.

Zo oordeelde een rechter van de rechtbank in Limburg op 20 januari jl. dat bij betrokkene met de ziekte van Huntington geen noodzaak bestond om vooruit te lopen op het nog niet genomen besluit van de Minister. Volgens de rechter had de betrokken specialist ouderengeneeskundige onvoldoende gemotiveerd dat sprake was van gedragsproblemen of regieverlies vergelijkbaar met een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking. De rechter oordeelde dat de Wzd niet van toepassing is.

Een andere rechter van de rechtbank Limburg oordeelde echter enkele dagen later –
23 januari jl. – dat het in het belang van de betrokkene (die tevens gediagnosticeerd was met de ziekte van Huntington) was om de Wzd reeds van toepassing te verklaren. Volgens de rechter was aangetoond dat bij betrokkene sprake was van een toestandsbeeld waarin de ziekte van Huntington zich zodanig presenteert dat deze vergelijkbaar is met een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking.

Op 10 februari jl. oordeelde een rechter van de rechtbank Rotterdam ook dat in het geval van een cliënt met Korsakov gerechtvaardigd was om vooruit te lopen op het van kracht worden van het besluit van de Minister van VWS en de Wzd van toepassing te verklaren.

Gerechtvaardigd vooruitlopen op besluit Minister?

Het besluit van de Minister VWS is nog niet genomen, dus is het handelen zodanig dat één van de genoemde aandoeningen onder de reikwijdte van de Wzd vallen, vooruitlopen op dat betreffende besluit. Uit de genoemde uitspraken is af te leiden onder welke omstandigheden dat gerechtvaardigd zou kunnen zijn. Er moet in ieder geval sprake zijn van een noodzaak daartoe. Ook moet vaststaan dat de betreffende ziekte zich als zodanig presenteert dat voldaan is aan de eisen van artikel 1 lid 4 Wzd:

  • de ziekte of aandoening veroorzaakt dezelfde gedragsproblemen of regieverlies als een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking;
  • de benodigde zorg is vergelijkbaar met de zorg die nodig is bij een psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap;
  • de gedragsproblemen of het regieverlies veroorzaakt door de ziekte of aandoening leidt tot ernstig nadeel.

Onder bepaalde omstandigheden kan het gerechtvaardigd zijn op het besluit van de Minister VWS vooruit te lopen. Of dat in een concrete situatie gerechtvaardigd is kan aan de hand van het vorenstaande worden beoordeeld, maar is erg afhankelijk van de betreffende omstandigheden. Echte duidelijkheid is er echter pas, op het moment dat het voornemen van de Minister VWS is omgezet in een officieel besluit.

Deel dit verhaal:
  • Meld u nu aan voor onze nieuwsbrief!
    Wilt u op de hoogte worden gehouden van de laatste ontwikkelingen en veranderingen op juridisch gebied? Via onze nieuwsbrief krijgt u automatisch de laatste nieuwtjes via de e-mail toegestuurd.
  • Inschrijven nieuwsbrief