De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018) verplicht zorgaanbieders om cliënten inspraak te geven over het beleid dat hen raakt. De cliëntenraad speelt hierbij een centrale rol. Voor zorginstellingen is het essentieel om te weten wanneer en hoe de cliëntenraad moet worden betrokken.
Twee kernbevoegdheden: adviesrecht en instemmingsrecht
De Wmcz 2018 kent cliëntenraden twee belangrijke rechten toe:
Adviesrecht (artikel 7 Wmcz 2018):
De cliëntenraad heeft recht op tijdig en schriftelijk advies over belangrijke voorgenomen besluiten. Denk hierbij aan:
-
- Belangrijke wijzigingen in het aanbod van zorg
- Duurzame samenwerking met andere zorgaanbieders
- Verbouwing, verhuizing of sluiting van een locatie (indien cliënten verblijven)
- Aanstelling of ontslag van leidinggevenden (bij langdurig verblijf)
- Wijziging in het voedingsbeleid of algemene voorzieningen
Het bestuur hoeft dit advies niet altijd te volgen, maar moet in dat geval wel gemotiveerd afwijken.
Instemmingsrecht (artikel 8 Wmcz 2018):
Voor bepaalde onderwerpen mag de instelling pas een besluit nemen nadat de cliëntenraad ermee heeft ingestemd. Het gaat dan om besluiten die direct invloed hebben op het dagelijks leven van cliënten, zoals:
-
- De medezeggenschapsregeling zelf
- Het beleid over veiligheid, hygiëne en kwaliteit
- De regeling van de klachtenprocedure
- Het beleid rondom voeding, recreatie of ontspanning
Zonder instemming van de cliëntenraad kan het bestuur geen rechtsgeldig besluit nemen over deze onderwerpen.
Ongevraagd adviesrecht (artikel 9 Wmcz 2018)
Naast het recht op advies of instemming op de hierboven genoemde onderwerpen heeft de cliëntenraad op grond van artikel 9 Wmcz 2018 ook het recht om ongevraagd advies uit te brengen. Dit betekent dat de raad zélf onderwerpen kan aandragen die cliënten raken – bijvoorbeeld over knelpunten in de dagelijkse zorg, de kwaliteit van de dienstverlening of het functioneren van personeel of voorzieningen.
Tijdig betrekken
Het is niet voldoende om de cliëntenraad pas aan het eind van het besluitvormingsproces te informeren. De raad moet tijdig, schriftelijk en volledig worden geïnformeerd, zodat zij haar rol goed kan vervullen. Dit vereist transparantie, voorbereiding en voldoende overlegmomenten.
Medezeggenschap goed organiseren: praktische tips voor zorgaanbieders
De Wmcz 2018 geeft cliëntenraden een stevige positie, maar zorgaanbieders hebben binnen de wet ruimte om structuur aan te brengen. Met de juiste afspraken blijft het medezeggenschapsproces werkbaar en bestuurbaar. Enkele tips:
- Stel reactietermijnen vast voor advies- en instemmingsverzoeken (bijv. 4 weken) om vertraging te voorkomen.
- Maak een jaaragenda met vaste overlegmomenten om onderwerpen te plannen en versnippering te voorkomen.
- Spreek af hoe ongevraagde adviezen worden ingediend zodat het bestuur tijdig kan inschatten wat speelt.
- Ontwerp in samenspraak met de cliëntenraad vaste formats en procedures voor aanvragen en reacties, voor duidelijkheid en structuur.
- Leg deze afspraken vast in de medezeggenschapsregeling of aanvullende afspraken. Zo blijft medezeggenschap werkbaar en beheersbaar, zonder de rol van de cliëntenraad te beperken.
Waarom dit voor u als zorginstelling relevant is
Het niet of te laat betrekken van de cliëntenraad kan leiden tot vertraging, conflicten of zelfs vernietiging van besluiten.
Vragen of advies nodig?
Heeft u vragen over de bevoegdheden van cliëntenraden of over hoe u de medezeggenschap binnen uw organisatie goed organiseert? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen u graag verder.
