Dit artikel verscheen eerder op dentalinfo.nl
In de mondzorgpraktijk wordt een concurrentiebeding vaak gebruikt om te voorkomen dat tandartsen, mondhygiënisten, tandprothetici, of praktijkmanagers direct bij een concurrerende praktijk gaan werken en daarbij bijvoorbeeld cliënten meenemen of strategische kennis inzetten. Tegelijkertijd beperkt het een werknemer in zijn recht op vrije arbeidskeuze. Wat geldt er ten aanzien van een concurrentiebeding en wat zijn de juridische grenzen?
In veel arbeidsovereenkomsten is een concurrentiebeding opgenomen. Een concurrentiebeding is een afspraak dat een werknemer na het einde van het dienstverband gedurende een bepaalde periode niet bij een concurrent of in dezelfde regio mag werken. In de mondzorgpraktijk wordt dit vaak gebruikt om te voorkomen dat tandartsen, mondhygiënisten, tandprothetici of praktijkmanagers direct bij een concurrerende praktijk gaan werken en daarbij bijvoorbeeld cliënten meenemen of strategische kennis inzetten. Tegelijkertijd beperkt het een werknemer in zijn recht op vrije arbeidskeuze.
Wat geldt er ten aanzien van een concurrentiebeding en wat zijn de juridische grenzen?
Huidige regels
In de wet staat dat een concurrentiebeding mag worden afgesproken bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en als de werknemer meerderjarig is. Doordat het wettelijk kader zo breed is, wordt het concurrentiebeding vaak bij wijze van standaardbepaling opgenomen zonder inhoudelijke toets op de noodzaak of proportionaliteit. Je ziet in de jurisprudentie echter, dat rechters een concurrentiebeding alsnog streng toetsen. De rechter toetst een concurrentiebeding door te beoordelen of de werkgever een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft dat het beding rechtvaardigt. Daarnaast weegt de rechter af of het beding – gelet op duur, geografische reikwijdte en gevolgen voor de werknemer – niet onredelijk of onevenredig beperkend is. De rechter kan een beding geheel of gedeeltelijk vernietigen.
Voorbeeld uit de mondzorgpraktijk
In een uitspraak van de rechtbank Limburg stonden een tandprotheticus (werknemer) en een praktijk (werkgever) tegenover elkaar. De praktijk vroeg de rechter om handhaving van het concurrentiebeding, nadat de tandprotheticus uit dienst was gegaan en bij een andere praktijk was gaan werken. De werkgever had de tandprotheticus in de gelegenheid gesteld om de opleiding tot tandprotheticus te volgen. Daarmee zou de tandprotheticus volgens de werkgever specifieke bedrijfs know how meenemen naar de nieuwe werkgever. De rechtbank ging daar niet in mee en overwoog dat die kennis niet kon worden aangemerkt als specifieke ‘bedrijfseigen’ kennis of know how en goodwill.
“Het is volgens de rechter immers inherent aan het beroep dat (algemene) kennis wordt verworven, maar daarmee gaan niet per definitie ‘bedrijfsgeheimen’ verloren.”
De rechter oordeelde dan ook dat er niet in strijd met het concurrentiebeding was gehandeld en dat de belangen van de werkgever niet zwaarder wogen dan die van de tandprotheticus.
Nieuw wetsvoorstel
In maart 2024 heeft minister Van Gennip het Wetsvoorstel modernisering concurrentiebeding ter internetconsultatie aangeboden. Het doel van dit voorstel is om het gebruik van concurrentiebedingen te herzien en ervoor te zorgen dat ze alleen worden ingezet wanneer dat daadwerkelijk nodig is.
Hieronder een schematisch overzicht van de belangrijkste wijzigingen:
Tot slot
Het staat een werkgever vrij om een concurrentiebeding af te spreken met een mondzorgprofessional om bedrijfsbelangen te beschermen, maar er zijn grenzen. Deze worden misschien concreter met het nieuwe wetsvoorstel, maar zijn nu al verankerd in de rechtspraak. Het is daarom belangrijk om goed na te gaan of het concurrentiebeding voor een werknemer eerlijk en proportioneel is. Zo voorkom je immers dat een medewerker in de mondzorg onnodig wordt beperkt in zijn arbeidsvrijheid.
