In dit artikel zijn we kort ingegaan op de belangrijkste verplichtingen voor werkgevers die volgen uit de Wet Loontransparantie die op op 1 januari 2027 in werking treedt. Een van deze verplichtingen is dat werkgevers moeten beschikken over een systeem voor functiewaardering en -indeling dat waarborgt dat werknemers voor gelijke of gelijkwaardige arbeid gelijk worden beloond. Maar wat is bij de waardering van functies van belang?
Objectieve en genderneutrale criteria
Het systeem voor functiewaardering en -indeling moet zijn gebaseerd op objectieve en genderneutrale criteria. Aan de hand van deze criteria kunnen functies worden beoordeeld en ingedeeld in categorieën van werk van gelijke of gelijkwaardige waarde.
De criteria mogen uiteraard niet gebaseerd zijn op het geslacht van de werknemer. De criteria moeten in ieder geval de volgende vier factoren bevatten:
- vaardigheden;
- inspanningen;
- verantwoordelijkheden; en
- arbeidsomstandigheden
Daarnaast moeten ook andere factoren worden meegenomen voor zover deze relevant zijn voor de betreffende functie.
De factor inspanningen kan bijvoorbeeld betrekking hebben op zowel mentale en psychosociale inspanningen als fysieke inspanningen. Welke factoren het zwaarst wegen, kan per functie verschillen. Het is daarom mogelijk om de verschillende factoren een verschillend gewicht toe te kennen, afhankelijk van de relevantie daarvan voor de betreffende functie.
Ook aanvullende criteria kunnen een rol spelen, mits deze relevant en objectief te rechtvaardigen zijn. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan vereisten op het gebied van opleiding, werkervaring of beroepskwalificaties.
Bovendien is van belang dat gedragsvaardigheden niet worden ondergewaardeerd. Dit zijn vaardigheden die te maken hebben met het karakter of de persoonlijkheid van de werknemer. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan plannen en organiseren, presenteren, communicatie en samenwerking.
Verplichting werkgever
Het is aan de werkgever om, eventueel met betrokkenheid van de werknemersvertegenwoordiging, de criteria voor functiewaardering en -indeling vast te stellen, op te nemen in het systeem en vervolgens ook consequent toe te passen.
De uitgangspunten voor functiewaardering kunnen daarnaast onderdeel zijn van een cao. In dat geval kan de cao bepalend zijn voor de wijze waarop functies binnen de organisatie worden gewaardeerd en ingedeeld.
Werk van gelijke of gelijkwaardige waarde
Met behulp van het functiewaarderings- en indelingssysteem kan vervolgens worden vastgesteld welke functies gelijke of gelijkwaardige waarde hebben. Dit is relevant omdat de Wet Loontransparantie niet alleen ziet op werknemers die exact dezelfde werkzaamheden uitvoeren. Ook werknemers die verschillende werkzaamheden verrichten, kunnen arbeid van gelijke of gelijkwaardige waarde verrichten.
Het gaat daarbij om een vergelijking van de functies en het werk, en niet om een vergelijking van de personen die deze functies vervullen.
Zo kunnen binnen een organisatie verschillende functies bestaan die qua werkzaamheden en functietitel van elkaar verschillen, maar op basis van het functiewaarderingssysteem toch als gelijkwaardig worden aangemerkt. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer voor beide functies vergelijkbare vaardigheden, verantwoordelijkheden en inspanningen zijn vereist.
Andersom kunnen ook binnen eenzelfde functiegroep verschillende categorieën van werknemers bestaan. Wanneer bijvoorbeeld sprake is van verschillende niveaus van verantwoordelijkheid, kan dat aanleiding geven om functies binnen eenzelfde schaal verschillend te waarderen of in te delen.
Van belang is vervolgens dat het systeem in de praktijk objectief en consequent wordt toegepast.
Conclusie
Een systeem voor functiewaardering en -indeling vormt een belangrijk onderdeel van de Wet Loontransparantie . Functies moeten aan de hand van objectieve en genderneutrale criteria worden beoordeeld, waarbij onder meer vaardigheden, inspanningen, verantwoordelijkheden en arbeidsomstandigheden worden meegewogen. Vervolgens dient aan de hand van het systeem te worden vastgesteld welke functies een gelijke of gelijkwaardige waarde hebben.
Werkgevers doen er goed aan om tijdig het functiewaarderingssysteem te beoordelen, dan wel op te stellen.
