Veelgestelde vragen over corona en farmacie

1. Patiënten vragen aan de balie om aflevering voor een langere tijd dan gebruikelijk, mag ik aan dit verzoek voldoen?
2. Zijn er op dit moment al geneesmiddelentekorten?
3. Door de huidige situatie heb ik niet altijd van elke verzekeraar het preferente middel op voorraad, kan ik geneesmiddelen wel afleveren?
4. Als gevolg van het corona virus komen steeds vaker andere personen dan de patiënt zelf het geneesmiddel ophalen, mag ik geneesmiddelen meegeven aan derden die aangeven in opdracht van een zieke geneesmiddelen komen halen?
5. Inschakelen extra personeel / bezorgers
6. Alsnog uitstel invoering WGP en aanvullende maatregelen bij tekorten
7. Maatregelen in de apotheek
8. Apotheken mogen tijdelijk geneesmiddelen aan elkaar leveren

1. Patiënten vragen aan de balie om aflevering voor een langere tijd dan gebruikelijk, mag ik aan dit verzoek voldoen?

Op dit moment gelden nog altijd de reguliere afspraken met betrekking tot aflevering van geneesmiddelen. Dat betekent dat u zich moet houden aan het recept en de prescriptievoorschriften. Bovendien blijven de contractuele afspraken die u gemaakt heeft met bijvoorbeeld zorgverzekeraars gewoon van toepassing. Dit geldt ook voor het preferentiebeleid, al geeft Zorgverzekeraars Nederland wel aan dat daar vanwege eventuele tekorten wel soepeler mee omgegaan kan worden. Een concrete vrijstelling voor naleving preferentiebeleid is nog niet gegeven.

Op dit moment dient u patiënten die zich bij u melden aan de balie dus gewoon de gebruikelijke hoeveelheid mee te geven (conform recept). Op deze wijze blijven geneesmiddelen ook voor andere patiënten beschikbaar en wordt voorkomen dat geneesmiddelentekorten ontstaan. Mocht voorgaande wijzigen dan zullen wij u op de hoogte brengen.

Wij benadrukken de belangrijke rol die apotheken in deze kunnen spelen. Wij vernemen dat in de praktijk patiënten uit angst voor toekomstige tekorten alvast een herhaalverzoek indienen bij de arts. Juist om tekorten te voorkomen kan het belangrijk zijn dat apotheken de voorschrijver informeren over de volgens het AIS nog bij de verzekerde beschikbare voorraad. Zo kan ongewenst hamsteren worden voorkomen.

2. Zijn er op dit moment al geneesmiddelentekorten?

De laatste tijd komt het steeds vaker voor dat geneesmiddelen niet leverbaar zijn. Wij hebben nog geen signalen opgevangen dat – buiten paracetamol –  het corona virus ervoor heeft gezorgd dat een al een grote toename van het aantal niet leverbare geneesmiddelen is ontstaan. Gelet op de huidige ontwikkelingen is het evenwel zeker niet uitgesloten dat er geneesmiddelentekorten zullen ontstaan.  Op grond van de Geneesmiddelenwet bestaat er voor de houder van een handelsvergunning een verplichting om voorziene tekorten van geneesmiddelen in Nederland tijdig aan te kaarten bij het CBG. Dat wil niet zeggen dat tekorten voorkomen kunnen worden maar als gevolg van voorgaande kunnen wel tijdig andere maatregelen genomen worden om deze tekorten op te vangen. Daarnaast kan de te verwachten herijking van de WGP een negatief effect hebben op de prijsvorming van geneesmiddelen in Nederland. Indien er wereldwijd tekorten ontstaan, kan dit een negatief effect hebben op de snelheid waarmee deze geneesmiddelen waarvan een tekort bestaat weer beschikbaar komen op de Nederlandse markt.

3. Door de huidige situatie heb ik niet altijd van elke verzekeraar het preferente middel op voorraad, kan ik geneesmiddelen wel afleveren?

Aangezien op dit moment nog geen duidelijke toename van het aantal niet-beschikbare geneesmiddelen is vastgesteld blijven richtlijnen binnen de beroepsgroep en de gemaakte afspraken met zorgverzekeraars gewoon van toepassing. Dat betekent dat op dit moment het preferentiebeleid gewoon gevolgd moet worden. Afleveren van niet preferente middelen zonder dat hiervoor medisch noodzakelijk bestaat brengt risico’s met zich mee, zowel voor de patiënt (op grond van de polisvoorwaarden) als voor de apotheker (op grond van de zorgovereenkomst).

Verzekeraars hebben via Zorgverzekeraars Nederland wel aangegeven dat zij bereid zijn – indien dit noodzakelijk is – het preferentiebeleid tijdelijk minder streng te handhaven. Of dit noodzakelijk is kunt u niet zelfstandig beslissen. U doet er indien hier aanleiding voor is verstandig aan contact op te nemen met de betreffende verzekeraar. Daarnaast zouden wij graag een afschrift van deze berichten aan de zorgverzekeraar ontvangen, opdat wij deze meldingen ook kunnen registreren en (vervolg) reacties kunnen bundelen en op deze wijze voor apotheken gezamenlijk in overleg kunnen treden met verzekeraars om op zoek te gaan naar een oplossing.

4. Als gevolg van het corona virus komen steeds vaker andere personen dan de patiënt zelf het geneesmiddel ophalen, mag ik geneesmiddelen meegeven aan derden die aangeven in opdracht van een zieke geneesmiddelen komen halen?

Uitgangspunt is dat geneesmiddelen worden verstrekt aan degene voor wie de geneesmiddelen zijn voorgeschreven. Zeker in geval van ziekte met besmetting kan het voorkomen dat een ander dan de patiënt geneesmiddelen komt afhalen. Indien u geneesmiddelen aan een derde aflevert dient u vast te stellen wie de betreffende persoon is en in welke relatie deze tot de patiënt staat en of de patiënt akkoord is met aflevering. Bovendien heeft de apotheker bij het ter hand stellen van geneesmiddelen zorgvuldigheidsnormen / veiligheidsnormen in acht te nemen. Indien wordt getwijfeld over de derde die geneesmiddelen voor de patiënt komt ophalen of aan de vraag of aan de zorgvuldigheidsnormen is voldaan dient de patiënt hierover geraadpleegd te worden. U moet zich er immers wel van vergewissen dat het geneesmiddelen ook daadwerkelijk de (juiste) patiënt bereikt.

5. Inschakelen extra personeel / bezorgers

Wij zien dat apotheken op grote schaal de bezorging opvoeren en zoveel mogelijk geneesmiddelen, vooral bij ouderen, thuis bezorgen. Dit vergt de inzet van extra personeel en materiaal. Het is belangrijk dat apotheken hiervoor wel afspraken maken met deze bezorgers, zodat duidelijk is op basis van welke condities zij hun werkzaamheden doen. Zeker omdat het veelal zal gaan om mensen die u (nog) niet zo goed kent, is het des te meer belangrijk dat u duidelijke afspraken maakt. Zo kunt u bijvoorbeeld duidelijk afspreken dat de bezorger het bij u moet melden als hij / zij ziekteverschijnselen heeft zodat u kunt bepalen dat deze bezorger (tijdelijk) geen geneesmiddelen meer mag bezorgen. Vergeet u deze nieuwe werknemers ook niet aan te melden bij uw verzekering.

NB. Als u extra personeel of vrijwilligers inschakelt is het goed om na te gaan of deze personen ook elders werkzaam zijn. Als sprake is van een nevenfunctie met veel contactmomenten met personen / risico op besmetting, doet er verstandig aan een goede afweging te maken van de risico’s. Als hierdoor een aanzienlijk risico bestaat dat uw overige medewerkers besmet worden, bent u een stuk verder van huis. 

6. Alsnog uitstel invoering WGP en aanvullende maatregelen bij tekorten

In de Kamerbrief van 20 maart 2020 (maatregelen inmiddels komen te vervallen) schreef Minister De Jonge nog de invoering van de WGP niet zou worden uitgesteld, maar wel de wettelijke maximumprijzen losgelaten zouden worden voor goedkope geneesmiddelen en geneesmiddelen met een lage omzet.

Nog geen week later is dit al gewijzigd en wordt de invoering van de WGP toch uitgesteld om geneesmiddelentekorten als gevolg van het anders (te) lage prijsniveau in Nederland te voorkomen. In de brief van 26 maart 2020 stelt de Minister de volgende maatregelen voor:

  • scherpe monitoring van geneesmiddelen voor de behandeling van Corona patiënten, waarbij zowel het CBG als IGJ de beschikbaarheid monitoren ongeacht of er meldingen van tekorten zijn of niet.
  • instellen Coronaberaad Beschikbaarheid Geneesmiddelen om zo goed mogelijke randvoorwaarden voor de geneesmiddelenvoorziening te creëren
  • geen import- exportverbod voor geneesmiddelen binnen de EU, met wel enkele voorwaarden: een groothandel zal altijd eerst eigen klanten bedienen
  • bij een dreigend tekort moet eerst de eigen voorraad gecontroleerd en afdoende zijn voordat export plaatsvindt.  Er is verscherpte aandacht van CBG en IGJ voor export van deze middelen.
  • aanscherping WGP-maximumprijzen wordt uitgesteld tot in ieder geval 1 oktober 2020, dit ter vervanging van de eerder aangekondigde maatregelen (loslaten maximumprijs goedkope middelen en middelen met een lage omzet).
  • onderzoek naar mogelijkheid afzetgarantie voor groothandels en apotheken, hetgeen kan duiden op een verplichte langere uitverkoopperiode bij preferente geneesmiddelen
  • toestemming voor het tijdelijk afleveren van een geneesmiddel in een andere verpakking
  • met voorrang behandelen van (parallel)handelsvergunning bij dreigend tekort
  • voorkomen hamsteren geneesmiddelen, niet meer uitleveren dan gebruikelijke handelswijze (max 3 maanden). Paracetamol niet meer dan hoeveelheid die een klant normaal koopt.

Het is nog niet duidelijk of en in hoeverre de verruiming die de Minister biedt effect heeft voor de contractuele afspraken tussen apotheken en zorgverzekeraars. Voor de WGP is dit duidelijk. Er zijn evenwel ook afspraken waarbij de apotheek geneesmiddelen voor een langere periode van 3 maanden geacht wordt te leveren. Of dit, gelet op de brief van de Minister, nu gewijzigd moet worden is nog niet duidelijk.

7. Maatregelen in de apotheek

De meeste apotheken treffen maatregelen tegen besmetting met corona. Toch krijgen wij nog geregeld vragen van apotheken die medewerkers hebben die het spannend vinden en niet willen komen werken, terwijl zij niet ziek zijn. Een werknemer kan niet zomaar weigeren te werken. Daar staat tegenover dat van de apotheek als werkgever wel verlangd kan worden dat deze enige maatregelen treft. Meer hierover lees u in dit artikel.

8. Apotheken mogen tijdelijk geneesmiddelen aan elkaar leveren

Apotheken mogen op grond van de wet onderling geen geneesmiddelen aan elkaar leveren. Daar is een groothandelsvergunning voor nodig. IGJ ziet toe op de naleving van deze wet. Vanwege de mogelijke geneesmiddelentekorten die (gaan) ontstaan staat IGJ het tot 1 juli a.s. toe dat apotheken wel onderling aan elkaar leveren. Feitelijk gaat dit om gedogen: IGJ zal niet handhavend optreden.

Voor deze onderlinge leveringen gelden wel een aantal voorwaarden, vooral het goed bijhouden van een administratie:

  • er moet een schriftelijk verzoek van een apotheker zijn om de geneesmiddelen te verstrekken;
  • de vragende apotheker moet de ontvangst en de verstrekking achteraf kunnen aantonen;
  • de apotheker die de geneesmiddelen levert moet ook een sluitende administratie voeren;
  • het vervoer van de geneesmiddelen moet goed georganiseerd zijn zodat de geneesmiddelen van goede kwaliteit blijven.

Aan de ene kant is het goed om te zien dat het collega’s mogelijk gemaakt wordt om elkaar bij tekorten op een makkelijke manier te ondersteunen, aan de andere kant is het wel zorgwekkend dat het kennelijk noodzakelijk wordt geacht deze maatregelen te nemen.

Heeft u naar aanleiding van bovenstaande Q&A nog vragen? Neem dan contact met ons op.

  • Meld u nu aan voor onze nieuwsbrief!
    Wilt u op de hoogte worden gehouden van de laatste ontwikkelingen en veranderingen op juridisch gebied? Via onze nieuwsbrief krijgt u automatisch de laatste nieuwtjes via de e-mail toegestuurd.
  • Inschrijven nieuwsbrief