Transacties in de zorg brengen, naast algemene juridische aandachtspunten, ook verschillende zorgspecifieke aandachtspunten met zich mee. Het is daarom van belang om al in een vroeg stadium van de transactie in kaart te brengen welke wet- en regelgeving van toepassing is en welke verplichtingen daaruit voortvloeien. In dit artikel bespreken wij enkele belangrijke zorgspecifieke aandachtspunten die bij transacties in de zorg een rol kunnen spelen.
Medezeggenschap
Een belangrijk aandachtspunt bij een transactie in de zorg betreft de medezeggenschapsrechten van de cliëntenraad en de ondernemingsraad, voor zover deze binnen de betrokken zorgorganisaties zijn ingesteld.
Op grond van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 kan de cliëntenraad, afhankelijk van de aard van het voorgenomen besluit, een advies of instemmingsrechten hebben. Zo is bijvoorbeeld een voorgenomen besluit tot het aangaan van een fusie of een duurzame samenwerking adviesplichtig. Hetzelfde geldt voor een voorgenomen besluit tot het overdragen van de zeggenschap over de zorg of een onderdeel daarvan.
De zorgaanbieder moet de cliëntenraad tijdig informeren en in de gelegenheid stellen het adviesrecht uit te oefenen op een moment waarop dit nog van wezenlijke invloed kan zijn op de besluitvorming. Het is daarom van belang de cliëntenraad vroegtijdig bij het transactieproces te betrekken.
Ook de ondernemingsraad kan op grond van de Wet op de ondernemingsraden advies- of instemmingsrechten hebben in verband met de voorgenomen transactie. Een adviesrecht kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer de zeggenschap over (een deel van) de onderneming wordt overgedragen, of als sprake is van een belangrijke inkrimping, uitbreiding of andere wijziging van de werkzaamheden van de zorgorganisatie. Daarbij is van belang dat ook het verstrekken en formuleren van een adviesopdracht aan een externe deskundige over een adviesplichtige aangelegenheid op zichzelf adviesplichtig kan zijn. Het advies moet tijdig aan de ondernemingsraad worden gevraagd, zodat het advies nog van wezenlijke invloed kan zijn op het te nemen besluit.
Het niet of niet-tijdig naleven van deze medezeggenschapsrechten kan leiden tot juridische procedures en vertraging van de transactie. Daarnaast kan een onzorgvuldig medezeggenschapstraject de relatie met medezeggenschapsorganen, cliënten en personeel onder druk zetten.
Financiering
Ook de financiering van de betrokken zorginstellingen vormt een belangrijk aandachtspunt bij een transactie. Zorginstellingen maken regelmatig gebruik van bancaire financieringen, andere kredietfaciliteiten en financieringen die zijn geborgd door het Waarborgfonds voor de Zorgsector. Een voorgenomen fusie, overname of andere transactie kan gevolgen hebben voor deze financieringsarrangementen en kan er derhalve toe leiden dat een financier vooraf moet worden geïnformeerd of toestemming moet verlenen.
Door financiers tijdig bij het transactieproces te betrekken, kan worden voorkomen dat vereiste toestemmingen pas in een laat stadium worden verkregen en daardoor vertraging ontstaat. Indien voorafgaande toestemming nodig is, kan het verkrijgen daarvan als opschortende voorwaarde voor de closing in de transactiedocumentatie worden opgenomen.
College Sanering Zorginstellingen
De betrokkenheid van het College sanering zorginstellingen (“CSZ”) kan een aandachtspunt zijn wanneer een zorginstelling voornemens is een onroerende zaak te verkopen, te verhuren of met een beperkt recht te bezwaren. Voor dergelijke handelingen kan een meldingsplicht bij het CSZ gelden. Het CSZ beoordeelt vervolgens of voor de voorgenomen verkoop, verhuur of bezwaring voorafgaande goedkeuring is vereist.
Indien voorafgaande goedkeuring is vereist, moet deze zijn verkregen voordat de betreffende verkoop, verhuur of bezwaring wordt verricht.
Vergunningen, registraties, e.d.
Verder is het van belang om tijdig na te gaan welke gevolgen de gekozen transactiestructuur heeft voor bestaande vergunningen, registraties, ontheffingen en certificeringen van de betrokken zorgorganisatie(s).
Daarbij is met name de toelatingsvergunning op grond van de Wet toetreding zorgaanbieders (“Wtza”) van belang. Indien de zorg na de transactie wordt verleend door een andere of nieuw opgerichte zorginstelling, moet worden beoordeeld of deze entiteit op grond van de Wtza zelf vergunningplichtig is en, zo ja, of een nieuwe Wtza-vergunning moet worden aangevraagd. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij een activa/passiva-transactie, juridische fusie of (af)splitsing waarbij de zorg door een verkrijgende entiteit wordt voortgezet.
Een vergunningplichtige zorgaanbieder mag de betreffende zorg niet zonder de vereiste Wtza-vergunning verlenen.
AGB-code
Een ander, meer praktisch aandachtspunt bij transacties in de zorg betreft de AGB-codes van de betrokken zorgaanbieders. ABG-codes spelen een belangrijke rol bij de identificatie en registratie van zorgaanbieders en bij de declaratie van verleende zorg. Het is daarom van belang om tijdig na te gaan welke gevolgen de voorgenomen transactie heeft voor bestaande AGB-codes en de daaraan gekoppelde zorgovereenkomsten. Een goede vuistregel om daarbij in acht te nemen is dat als het KvK-nummer van de organisatie wijzigt, daarmee ook de AGB-code komt te vervallen.
Afhankelijk van de transactiestructuur kan het nodig zijn om tijdig een nieuwe AGB-code aan te vragen. Soms is het mogelijk om een bestaande AGB-code te laten bestaan / over te nemen. Dit kan evenwel niet altijd. Met name wanneer de transactie ertoe leidt dat de zorg voortaan door een andere juridische entiteit wordt verleend – bijvoorbeeld bij een activa/passiva-transactie, juridische fusie of (af)splitsing – zal een nieuwe AGB-code noodzakelijk geacht worden.
Wanneer de AGB-code en de daarmee samenhangende contractuele afspraken niet tijdig worden geregeld, kan dit gevolgen hebben voor de declaratie en bekostiging van zorg. Zo kunnen declaraties vertraging oplopen, worden afgewezen of niet worden verwerkt door zorgfinanciers, met mogelijke gevolgen voor de facturatie en inkomensstroom van de zorgaanbieder.
Zorgspecifieke concentratietoets
Tot slot kan op een voorgenomen transactie de zorgspecifieke concentratietoets van toepassing zijn. Voor fusies, overnames en samenwerkingen kan de voorafgaande goedkeuring van de Nederlandse Zorgautoriteit (“NZa”) zijn vereist. Indien deze goedkeuring nodig is, mag de transactie niet worden voltooid voordat de NZa haar goedkeuring heeft verleend.
De NZa beoordeelt onder meer (i) of het besluitvormingsproces zorgvuldig is doorlopen, (ii) of cliënten, personeel en andere relevante stakeholders voldoende zijn betrokken en (iii) of de voorgenomen concentratie de continuïteit en toegankelijkheid van zorg niet in gevaar brengt. De NZa besluit in beginsel binnen vier weken op een aanvraag, mits de aanvraag volledig is ingediend. Als de aanvraag onvolledig is of aanvullende informatie nodig is, kan de behandeling langer duren. Het is daarom van belang om al in een vroeg stadium te beoordelen of de zorgspecifieke concentratietoets van toepassing is en hiermee rekening te houden in de planning van de transactie.
De zorgspecifieke concentratietoets staat los van de mededingingsrechtelijke concentratietoets van de Autoriteit Consument & Markt (“ACM”). Afhankelijk van de aard van de transactie en de omvang van de betrokken partijen kan naast goedkeuring van de NZa ook goedkeuring van de ACM vereist zijn.
Tot slot
De besproken onderwerpen laten zien dat bij transacties in de zorg met uiteenlopende zorgspecifieke aandachtspunten rekening moet worden gehouden. Het is van belang deze aandachtspunten tijdig in kaart te brengen en, waar nodig, als voorwaarde voor levering (closing) in de transactiedocumentatie op te nemen. Daarmee kunnen vertragingen en andere knelpunten in het verdere transactieproces zoveel mogelijk worden voorkomen.
De advocaten en juristen van Eldermans|Geerts advocaten hebben ruime ervaring met transacties in de zorg. Wij denken graag met u mee over de juridische en zorgspecifieke aandachtspunten die in dat verband voor u of uw organisatie van belang zijn en begeleiden u waar nodig gedurende het transactieproces.
Dit artikel is onderdeel van de artikelenreeks Transacties en samenwerking in de zorg. Zie ook onze andere artikelen in deze reeks:
