Wet zorg en dwang (Wzd)
De Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten (“Wzd”) regelt de toepassing van onvrijwillige zorg bij mensen met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, of een verstandelijke beperking. De wet heeft als belangrijkste uitgangspunt dat onvrijwillige zorg zoveel mogelijk moet worden voorkomen en alleen mag worden toegepast wanneer dit echt noodzakelijk is.
De Wzd is gebaseerd op het principe: vrijwillige zorg waar mogelijk, onvrijwillige zorg alleen als uiterste middel. Wanneer een cliënt zich verzet tegen zorg of wanneer geen geldige instemming kan worden verkregen, moet zorgvuldig worden beoordeeld of onvrijwillige zorg noodzakelijk en passend is.
Wanneer is de Wzd van toepassing?
De Wzd geldt voor cliënten met een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke beperking. De wet ziet niet alleen op zorg binnen een zorginstelling, maar kan ook van toepassing zijn in de thuissituatie of andere vormen van zorgverlening.
Onder onvrijwillige zorg vallen verschillende vormen van zorg die ingrijpen op de vrijheid van een cliënt. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan beperking van de bewegingsvrijheid, het toedienen van medicatie tegen de wil van de cliënt of het beperken van mogelijkheden om bepaalde keuzes te maken.
Het stappenplan onvrijwillige zorg
Voordat onvrijwillige zorg wordt toegepast, moet het wettelijke stappenplan worden gevolgd. Hierbij wordt onderzocht:
- of er sprake is van ernstig nadeel;
- of vrijwillige alternatieven mogelijk zijn;
- welke minder ingrijpende maatregelen beschikbaar zijn;
- of de gekozen maatregel noodzakelijk en proportioneel is.
Tijdens dit proces worden de cliënt, vertegenwoordiger en betrokken zorgverleners zoveel mogelijk meegenomen in de besluitvorming.
Rechten van cliënten binnen de Wzd
De Wzd beschermt de rechten en waardigheid van cliënten. Een cliënt heeft recht op informatie, betrokkenheid bij beslissingen en ondersteuning door een onafhankelijke cliëntenvertrouwenspersoon Wzd.
Wanneer een cliënt of vertegenwoordiger het niet eens is met de toepassing van onvrijwillige zorg, bestaat de mogelijkheid om een klacht in te dienen.
Verplichtingen voor zorgaanbieders
Zorgaanbieders moeten ervoor zorgen dat onvrijwillige zorg zorgvuldig wordt voorbereid, vastgelegd en geëvalueerd. Zij moeten kunnen aantonen waarom de zorg noodzakelijk is en actief blijven zoeken naar mogelijkheden om de onvrijwillige zorg te verminderen of te beëindigen. Ook dient u als zorgaanbieder de rechten van de cliënt omtrent de klachtenprocedure te waarborgen in een klachtenreglement.
Wij ondersteunen zorgaanbieders graag bij vraagstukken rondom de Wzd. Neem gerust contact op met één van onze medewerkers.
