Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg: wat betekent dit voor zorgaanbieders?

Het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg

Op 3 juni 2025 is het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg door het ministerie van VWS naar de Tweede Kamer gestuurd. In het Hoofdlijnenakkoord, kortweg HLO genoemd, staan afspraken over de toekomst van de ouderenzorg. Doel van het HLO is om, met de gemaakte afspraken, toe te werken naar de toekomstbestendigheid van de ouderenzorg. Partijen die hebben deelgenomen aan de realisatie van het HLO zijn, naast de overheid, onder meer ActiZ, Zorgthuisnl, V&VN, Zorgverzekeraars Nederland en Verenso.

Het HLO beslaat 45 pagina’s en bevat zeer veel afspraken en voornemens. Voor zorgaanbieders die in de ouderenzorg actief zijn, is het aan te bevelen deze afspraken door te nemen. In het HLO zijn zowel kansen als risico’s opgenomen, zo is onze inschatting.

In dit artikel gaan wij in op vijf belangrijke maatregelen uit het HLO, die voor zorgaanbieders in ieder geval relevant zijn om kennis van te nemen. Onderaan het artikel vindt u een tevens een overzicht van een belangrijk deel van de maatregelen waarbij in het HLO een (voorgenomen) tijdspad is opgenomen.

1. Wijzigingen wat betreft wlz-zorg zonder verblijf

In de huidige Wlz is intramurale zorg het uitgangspunt. Het doel van het HLO is dat dit wijzigt: uitgangspunt zou zorg zonder verblijf moeten zijn. Pas indien zorg in de thuissituatie niet meer verantwoord of passend is, komt zorg in een instelling in beeld. Wlz-zorg zonder verblijf kan ook geclusterd wonen behelzen.

Het doel is om vanaf 2028 een wetswijziging te laten plaatsvinden om de Wlz-ouderenzorg zonder verblijf in natura te vergemakkelijken, door over te gaan naar één nieuwe leveringsvorm naast het pgb. Deze leveringsvorm vervangt de huidige leveringsvorm en kan worden geleverd in zowel een geclusterde als ongeclusterde woonvorm. Het uitgangspunt ‘thuis als het kan’ gaat – vooruitlopend op de wetswijziging vanaf 2028 – ook al gelden voor de zorginkoop in 2027. Mogelijk zal per 2027 tevens een experiment gaan gelden, om middels een experiment voor Wlz-zorg thuis te werken met de nieuwe leveringsvorm en de bekostiging daarvan.

De huidige hulpmiddelenzorg vanuit de Wmo en de Zvw aan Wlz-cliënten die zorg zonder verblijf ontvangen, blijft overigens ongewijzigd.

2. Invoering opnametoets voor Wlz-verblijf

De toegang tot Wlz-verblijf zal ingekaderd worden. Dit wordt gedaan door een ‘afwegingskader (opnametoets) voor verblijf te ontwikkelen, waarbij het doel is de opnametoets vanaf 1 januari 2028 in werking te laten treden.

Op basis van dit afwegingskader wordt bepaald of het noodzakelijk is dat een kwetsbare oudere in een verpleeghuis gaat verblijven. VWS zal onderzoeken welke wetgeving nodig is om deze opnametoets een juridische basis te geven in de Wlz en zal deze wetgeving starten. Dit zal – zo is in het HLO opgenomen – ervoor zorgen dat de populatie in het verpleeghuis zal bestaan uit zeer kwetsbare ouderen, met een zeer complexe zorgvraag. Het onderscheid tussen verpleeghuisplekken met en zonder behandeling zal – zo is het streven – dan niet langer bestaan.

3. Streven naar eenvoudiger herindiceren

Om de administratieve lasten voor zorgprofessionals te verminderen, wordt het proces van herindicatie in 2025 herzien bij een verandering van de zorgvraag in het verpleeghuis. Dit herindicatieproces steunt op de onderbouwing van het professionele oordeel van de zorgprofessional. Dit zou moeten leiden tot een vereenvoudigd proces, minder documenten die behoeven te worden aangeleverd en daarmee ook snellere besluitvorming.  Het CIZ, de zorgprofessionals, zorginstellingen en zorgkantoren zullen samen afspraken maken over hoe dit proces eruit komt te zien en maken samen afspraken over de aan te leveren documenten. In 2026 zullen de wijzigingen worden doorgevoerd zodat in 2027 de beoogde wetswijziging kan plaatsvinden.

4. Streven naar vermindering administratietijd

Zoals reeds benoemd, beoogt het HLO de administratietijd te verminderen. Het streven is om de administratietijd tot maximaal 20% van de werktijd te verminderen in 2030. Dit zal bijdragen aan het tegengaan van de grote personeelstekorten in de zorg, zo is de verwachting.

Zorgaanbieders worden daarom verzocht te stoppen met overbodige handtekeningen in de Wlz. Daarnaast dienen zij hun (cliënt)dossiers regelarm in te richten en wordt er op een efficiënte manier gebruik gemaakt van het ECD. Daarnaast is het de bedoeling dat de rekenmodule Wlz niet meer noodzakelijk zal zijn, omdat de Wlz-zorg zonder verblijf wordt vereenvoudigd. Voorts wordt er ingezet op het gebruik van kunstmatige intelligentie in de zorg.

Vanaf 2025 wordt de uitvoering van deze activiteiten gestart zodat de concrete planning vòòr het einde van 2025 is opgesteld.

5. Gewijzigd financieel plaatje

In het HLO is een aanzienlijk hoofdstuk opgenomen over de financiële aspecten. Een (zeer) kleine overview:

De geplande bezuinigingen vanaf 2026 op de ouderenzorg zijn door de afspraken in het HLO aanzienlijk kleiner geworden. Hierdoor is er een budgettaire ruimte oplopend tot €250 miljoen extra per jaar. Het budget voor de Wlz-ouderenzorg neemt toe van €21 miljard in 2025 tot €24,4 miljard in 2029. In het HLO is een indicatieve ontwikkeling in kaart gebracht met het aantal FTE zorgverleners per cliënt in de Wlz-ouderenzorg. Dit zal – naar verwachting – afnemen van 0,91 in 2025 naar 0,84 FTE zorgverleners in 2029. Des te belangrijker zijn daarom de bovenstaande maatregelen die worden getroffen om de druk in de zorg te verlagen.

Overzicht van maatregelen uit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg 2025–2028 met globaal (voorgenomen) tijdspad