Huidige leveringsvormen in de Wlz
Binnen de Wet langdurige zorg (“Wlz”) bestaan verschillende leveringsvormen, zowel intramuraal (verblijf in een instelling) als extramuraal (thuis of op locatie). Voor extramurale Wlz-zorg kan een cliënt momenteel kiezen uit drie leveringsvormen: het volledig pakket thuis (“VPT”), het modulair pakket thuis (“MPT”) en het persoonsgebonden budget (“pgb”). Bij het VPT wordt de zorg integraal geleverd door één zorgaanbieder. Het MPT biedt meer flexibiliteit omdat zorg kan worden geleverd door één of meerdere Wlz-aanbieders. Daarbij kan het MPT gecombineerd worden met een pgb. Bij een pgb organiseert de cliënt zelf de inkoop van zorg.
Uit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg volgt dat komende jaren wordt toegewerkt naar vereenvoudiging van dit stelsel. Concreet betekent dit dat het VPT en MPT zullen worden samengevoegd tot één nieuwe leveringsvorm, naast het pgb. In dit artikel staan wij stil bij deze beoogde stelselwijziging.
Het wetsvoorstel
Voor de invoering van één nieuwe leveringsvorm is een wijziging van de Wlz vereist. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (“VWS”) bereidt deze wijziging momenteel voor en de beoogde inwerkingtreding is op 1 januari 2028. Op dit moment is het nog onduidelijk hoe de nieuwe leveringsvorm er precies uit komt te zien. Naar verwachting wordt dit eind dit jaar concreet gemaakt.
Uit het Hoofdlijnenakkoord volgt al wel dat het uitgangspunt van de nieuwe leveringsvorm ‘zorg op maat’ zal zijn. Dit betekent o.a. dat het op- en afschalen van passende zorg eenvoudig zal worden gemaakt én dat professionele zorg aanvullend zal zijn op wat cliënten zelf kunnen. Daarbij geldt dat de nieuwe leveringsvorm zowel voor geclusterde (cliënten wonen gezamenlijk) als ongeclusterde (cliënten wonen thuis) zorg zal gelden. Daarnaast volgt uit het Hoofdlijnenakkoord dat VPT en MPT zullen worden samengevoegd, waarbij het uitgangspunt is dat de nieuwe leveringsvorm meer het karakter van MPT dan VPT zal omvatten.
Overgangsperiode
Vooruitlopend op de wetswijziging zal 2027 gelden als overgangsjaar, waarin een deel van het VPT al wordt afgebouwd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen geclusterde en ongeclusterde zorg. In eerdergenoemd Hoofdlijnenakkoord is aangekondigd dat vanaf 2027 bij ongeclusterde zorg, het MPT in principe de voorkeur krijgt boven het VPT. Deze koers zal vermoedelijk terugkomen in de inkoopbeleidsstukken van zorgkantoren voor de contractering van 2027, die op 1 juni 2026 worden gepubliceerd.
Gevolgen voor de praktijk
In de praktijk betekent de voorgenomen stelselwijziging dat cliënten met een ongeclusterde VPT vanaf 2027 te maken krijgen met een andere inrichting van hun zorg. Het MPT is immers minder uitgebreid omdat het bestaat uit losse, afzonderlijk ingekochte zorgdiensten (zoals verpleging en verzorging), die vaak minder uren omvatten dan het integraal georganiseerde VPT. Dit kan ervoor zorgen dat cliënten met een ongeclusterde VPT in 2027 worden gekort op hun zorg. Voor cliënten met een geclusterd VPT zijn de gevolgen op korte termijn waarschijnlijk beperkter. Zij zullen het VPT naar verwachting blijven ontvangen, totdat de wetswijziging daadwerkelijk in werking treedt.
Het vereenvoudigen van de Wlz-leveringsvormen brengt met zich mee dat cliënten minder vaak van zorgaanbieder zullen moeten wisselen bij een veranderende zorgvraag, doordat de nieuwe uniforme leveringsvorm meer ruimte moet bieden om binnen één aanbieder op- en af te schalen. Hiermee wordt tegengegaan dat mensen in kwetsbare situaties verplicht moeten overstappen van aanbieder.
Daarnaast is het de bedoeling dat het wetsvoorstel bijdraagt aan vermindering van de administratieve lasten die momenteel gepaard gaan met de keuzevrijheid van cliënten binnen de Wlz. Dit geldt zowel voor zorgaanbieders als cliënten. Te denken valt aan het afgeven van MPT-beschikkingen en het werken met rekenmodules bij wijzigingen in de zorgbehoefte. Door de leveringsvormen te vereenvoudigen en flexibeler in te richten, wordt beoogd deze lasten te verminderen.
Tot slot
Aankomend jaar zal naar verwachting duidelijk worden op welke wijze de wetswijziging voor de nieuwe leveringsvorm in de Wlz vormgegeven wordt. In aanloop hierop zal 2027 het overgangsjaar zijn waarin het VPT deels zal worden afgebouwd. Dit betekent dat aanbieders van én cliënten met een ongeclusterde VPT zich op korte termijn moeten voorbereiden op veranderingen in het zorgaanbod.
